سرانجام سد باستاني "جره" رامهرمز در هاله اي از ابهام قرار دارد
اين اثر ارزشمند كه در سال 1378 با شماره 2542 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است، از مهمترين سازه هاي باستاني كشور محسوب مي شود.
اين سد قديمي از جنس ساروج و قلوه سنگ با ملاتي خاص است كه رمز پايداري هزار و 700 ساله آن را در خود نهفته است.
سد باستاني جره با ارتفاع تاج 80/18 متر داراي قناتها و دهليزهايي در قسمت پشت براي هدايت آب به دشتهاي مجاور بوده كه سالها مورد استفاده كشاورزان قرار داشته است.
ساسانيان پنج سد در شهر رامهرمز ساخته اند كه تاكنون دوتاي آن شناسايي شده و جره كاملترين آنهاست.
اكنون حيات اين سازه ارزشمند و ميراث كهن كه بخشي از هويت مردم اين سرزمين را در دل دارد در هاله اي از ابهام است، اينكه آيا با پايان يافتن كار احداث سد جديد و آبگيري آن، به زير آب خواهد رفت يا نه؟
به گفته مسوول انجمن دوستداران ميراث فرهنگي رامهرمز ، علاوه بر اين سازه، روستاي تاريخي "جره" واقع در 300 متري اين سد نيز با آبگيري سد جديد در معرض خطر است.
"منصور معتمدي" افزود: اين روستا از نظر معماري و سازه ساختمانها ، داراي سبكي خاصي است ، ساختمانهاي به جا مانده از دوران صفويه در اين روستا با پشت بامهاي طاقي شكل و دروازه هاي قوسي نيز با آبگيري سد مخزني جديد به زير آب مي رود.
وي افزود: نمونه اين ساختمانها در برخي نقاط كشور وجود دارد ولي به صورت يك مجموعه و بافت تاريخي كمتر ديده شده است.
معتمدي اظهار داشت: سد مخزني جديد جره يك طرح ملي است و مردم منطقه نيز از آن بهره خواهند برد اما از وزارت نيرو و مجريان طرح اين انتقاد را داريم كه چرا در طراحي و مكان يابي سد جديد ، دقت لازم را به عمل نياورده اند تا اجراي آن به قيمت نابودي يك اثر ملي ديگر و محو بخش ديگري از شناسنامه و هويت ملي ما تمام نشود.
وي ادامه داد: براي نجات سد قديم، پيگيريهايي انجام داده ايم و با سازمان آب و برق خوزستان نيز مذاكراتي كرده ايم.
مسوول انجمن دوستداران ميراث فرهنگي رامهرمز گفت: با توجه به پيگيريهاي نماينده مردم رامهرمز در مجلس شوراي اسلامي و تاكيد ايشان بر لزوم حفظ اين اثر باستاني، قرار است اقدامهايي براي نجات بخشي و مستند نگاري آن انجام شود.
مدير ميراث فرهنگي و گردشگري و صنايع دستي شهرستان رامهرمز گفت: به دنبال مطرح شدن بحث احداث سد جديد مخزني جره در شهرستان رامهرمز و در معرض خطر قرار گرفتن سد باستاني آن، قرار شد يك هيات كارشناسي از سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري براي مستند سازي و نجات بخشي سد به خوزستان بيايد.
"فردين بيگدلي" افزود: رييس پژوهشكده باستان شناسي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري نيز چندي پيش از اين سد ساساني ديدن كرد و بر لزوم بررسي و مطالعه علمي براي نجات بخشي آن تاكيد نمود.
وي ادامه داد: قرار شد كار مطالعاتي در شهريورماه جاري توسط هيات كارشناسي اعزامي از پژوهشكده باستان شناسي و سازمان ميراث فرهنگي در رامهرمز آغاز شود.
بيگدلي گفت: در نشست مشتركي كه با مسوولان اجراي پروژه جديد سد جره در منطقه و مدير پروژه سد داشتيم ، در مورد اعزام هيات مذكور و تقبل هزينه هاي كار توسط وزارت نيرو نيز توافق شد.
وي ، جابجايي سازه قديم يا ساخت يك مانع حفاظتي نظير يك ديواره بتوني در اطراف سد باستاني را از گزينه هاي پيشنهاد شده براي نجات سد قديم جره و ممانعت از مدفون شدن آن زير رسوبات سد جديد تا زمان اتمام كاربري آن عنوان كرد.
مدير گنجينه آب سازمان آب و برق خوزستان نيز در اين زمينه گفت: در نشست مشترك مجري طرح احداث سد جديد، مسوولان وزارت نيرو و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، توافق شد مسوولان ميراث فرهنگي براي نجات بخشي سد قديم جره كار مطالعه و اجرا را تا قبل از نيمه دوم سال 86 يعني موعد آبگيري سد جديد، به اتمام برسانند.
"حميدرضا فرخ احمدي" افزود: در صورتي كه تا آن هنگام، كار نجات بخشي سد قديم به پايان نرسيد، آبگيري سد تا زمان به پايان رسيدن كار به تعويق بيفتد.
كارشناسان هنوز در مورد راه مناسب براي نجات سد باستاني جره به وحدت نظر نرسيده اند، اظهار نظرها و گمانه زني هاي اوليه بر سر جابجايي سد باستاني يا ساختن سازه بتوني حفاظتي هنوز در جريان است.
برخي كارشناسان، پيشنهاد جابجا كردن سد قديم را تنها راه عملي حفظ اين اثر باستاني مي دانند و براي اثبات عملي بودن آن ، انجام اقدامي مشابه در كشور مصر در جريان احداث سد "اسوان" را مطرح مي كنند.
مخالفان اين راه حل نيز معتقدند، اين پيشنهاد با خطر از بين رفتن كامل اين سازه باستاني توام است.
به عقيده آنان، نوع مصالح بكار رفته در اين سازه ممكن است موجب شود برش دادن آن و اعمال مصالح جديد در ساختار سد براي اتصال مجدد قطعات به هنگام نصب در محل جديد، علاوه بر تغيير هويت تاريخي و باستاني اثر، بعدها منجر به نابودي و از هم گسيختگي آن نيز بشود.
اظهار نظر قطعي در مورد اين دو پيشنهاد منوط به انجام مطالعات علمي هيات كارشناسي اعزامي است اما نكته مهم اين است كه چرا با وجود خسارتهايي كه تاكنون به علت جامع نديدن جوانب اجراي پروژه ها بويژه پروژه هاي بزرگ ملي به محيط زيست، ميراث فرهنگي و ... كشور وارد شده است ، باز هم در پروژه هاي بعدي اين ضعف تكرار مي شود
منبع : http://www.irna.ir